Tarihi Su Sebilleri Rotası
Kudüs’ün tarihi boyunca en önemli sorunu Kudüs sakinlerine su temini sorunu olmuştur. Şehirdeki tek su kaynağının ihtiyacın ancak bir kısmını karşılaması nedeniyle şehre su sağlanması hususu, Kudüs’ü yönetenlerin kabiliyetinin ve gücünün göstergesi haline gelmiştir.
Gezi rotası:
Bu rotanın amacı, çeşitli dönemlerin ve anlayışların etkilediği mimari tarzı görmenin yanı sıra genel olarak toplum hayatında suyun önemini ve Kudüs şehrindeki su sorununu tespit etmektir. Rotanın tamamı Eski Şehrin içindedir; El Aksa Camii çeşmelerini ve diğer yerleri ziyaret etmek oldukça kolay olup, sessiz ve nazik olmak yeterlidir. Diğer gezi rotalarında olduğu gibi, ziyaretçiler tavsiye edilen sıralamayla başlayabilir veya bu rotayı diğer Eski Şehir parkurlarıyla birleştirebilir. Bu rota tersine çevrilebilir, böylece ziyaretçiler istasyon 1'den veya istasyon 11'den başlayabilir. Amaç geziyi eski şehrin ortasında, al-Dabbagha (Tanners 'Market) ve Kutsal Kilise'nin yakınında bitirmekse Mezarlık civarından başlayıp sonra önerilen rota takip edilmelidir. Ziyaretçi El Aksa Camii çevresinde kalmak istiyorsa rotanın tersine çevrilmesi tercih edilir. Aslında eski şehir, alan olarak küçük olduğundan ve ziyaretçilere sınırsız çeşitlilikte seçenek sunduğundan önerilen gezi rotasında değişiklik yapmak çok da önemli değildir.
Su kuyuları, çeşmeler ve su kaynakları üzerindeki bu parkur aşağıdaki istasyonlardan oluşmaktadır:
1- Sebil al-Shurbaji
2- Zion Manastır Havuzu (Struthion)
3- Sebil İbrahim el-Rumi
4- Sebil Mustafa Ağa
5- Sebil Kaytbay
6- Sebil Kasım Paşa
7- Sebil Bab al-Silsile
8- Sebil el-Halidi
9- Barka Han Türbesi Havzası (Al-Khalidiyya Kütüphanesi)
10- Aftimos Pazar Çeşmesi
11- Helena’nın İyiliği
İslamiyet’te Suyun Önemi
Kur’an-ı Kerim’de su, varoluşun temel unsuru olarak nitelenir. Kur’an-ı Kerim’de ‘su’dan, Allah'tan insanlara bir nimet ve her canlının temeli olarak 63 defadan fazla bahsedilmiştir. Peygamber (s.a.v.) in bir hadis-i şerifindeki "Akan bir nehirden bile abdest alsanız suyu israf etmeyiniz" emrinin yanında su tasarrufu ve konuyla ilgili hizmetin önemine binaen birçok sözlü uyarısı ve fiili örnekliği vardır. Suyun temizlik gerekliliklerini yerine getirmek ve günlük hayattaki vazgeçilmezliği herkes tarafından bilinir. Bunun yanında temizlik üzerine kurulmuş İslam dini bir tarafa, putperest inanç sistemlerinde bile birçok ritüelde kullanılması nedeniyle su evrensel olarak çok fazla anlam içerir.
Kudüs'te Suyun Önemi ve Su Kaynakları
Kudüs'te suyun önemi iki sebepten dolayı sürekli artıyor; Birincisi, eski şehrin, su kalitesi azalan Silvan pınarı haricinde nehrinin veya pınarının olmaması. İkincisi, şehrin tüm semavi dinlerde kutsal sayılmasından kaynaklanan inanç turizmi ve eşsiz tarihi nedeniyle artan kültür turları nedeniyle sürekli kalabalıklaşması. Şehrin bu ihtiyacının en basit çözümü yağmur sularını depolayacak alanlar, çeşmeler, kanallar, havuzlar, sarnıçlar ve kuyuların inşa edilmesiydi. Kudüs'teki yağış seviyeleri Londra'nın aldığı miktara eşit olsa da tesis eksikliği nedeniyle şehrin ihtiyaçları için yetersiz kalıyor, bu da alternatif kaynaklar aranmasını gerektirdi. İhtiyaç duyulan su, şu anda Ertaş ve 'Arrub gibi bölgelerden, en önemlileri Qanat al-Sabil olarak bilinen bir dizi kanaldan Kudüs e ulaşıyor.
El Aksa Camii'ne Su Temini
İslam dininin en önemli merkezlerinden olan el Aksa Camiinin ziyaretçileri için resmi idarenin yoğun gayreti gerekiyor. El Aksa Camii bölgesine su temini için yapılan çalışmaların geçmişi Emevî dönemine kadar uzanmaktadır. Şehir sakinlerinin ve ziyaretçilerinin giriş ve çıkış hareketlerini de yansıtan su yapıları, üzerinde iyi çalışılmış bir metodolojiye göre dağıtılmıştır.
Kudüs'ün Yağmur Sularını Toplama Havuzları
Kudüs'ün surları içinde ve çevresinde; el-Sultan (Barquq), Jorat al-'Innab, Kardeşler Manastırı (Struthion), Mamilla (Ma'man Allah), al-Khanqa, El-Salahiyya (Patrik Hamamı), Sittna Maryam (Aziz Mary), Salahiyya Okulu (Bait Hasda), Kıpti Manastırı yakınlarındaki Helena Havuzu ve Beytüllahim'in Ertaş köyü yakınlarındaki Sultan Süleyman Havuzu başta olmak üzere birçok havuza ilaveten Kutsal Şehir'deki her evde bir veya daha fazla yağmur suyu toplama kuyusu olması dikkat çekicidir.
Sebiller:
Sebiller (Çeşmeler) rotasını incelemeye başlamadan önce altı çizilmesi gereken husus; Çeşmelerin; mezarlık, medrese (okul) veya zaviye gibi mimari bir birime bağlı küçük bir eser olduğudur. Yayalar için içme suyu sağlamak, genel anlamda temizlik, dini bir mekâna yakınsa ibadet hazırlığı sebillerin kuruluş sebebidir.
